ترجمه منظوم سوره های جزء سی ام قرآن کريم

ترنّم وحی 

دکتر محمد خاقانی اصفهانی  -  دانشيار گروه عربی دانشگاه اصفهان - 1388

باسمه تعالی

اکنون که خداوند منان توفيق ترجمة منظوم سوره های جزء سی ام قرآن مجيد را نصيبم گرداند، آن را با عنوان: ترنّم وحی خدمت دوستان تقديم می نمايم.

انتشار اين کار علمی ادبی برای سه هدف زير قابل توجيه است:

1.     نشر معارف قرآنی با تکيه بر صبغة هنری در سطح دانشگاه.

2.     تنظيم مسابقه ويژة قرآنی به شکل توزيع اين ترجمه بين داوطلبان و سپس تنظيم امتحان کتبی با ارائه برخی ابيات ، که داوطلب بايد آيه قرآنی مربوط به آن بيت را يا بصورت تشريحی يا با انتخاب گزينه صحيح از بين چهارگزينه تعيين کند.

3.     انتشار اين متن به عنوان کتاب کمک درسی برای گرايش مترجمی زبان عربی که هم در مقطع کارشناسی و هم مقطع کارشناسی ارشد درس ترجمه متون دينی و نقد ترجمه دارند.

 توضيحاتی در مورد اين ترجمه:

·        دقت در ترجمه و مراعات امانت متن قرآنی به نظر بنده در اين ترجمه بيشتر از ترجمه های مشابه است. و اين قابل اثبات است.

·        تنوع اوزان در سوره های مختلف: تفسير صفی که تفسير منظوم قرآن توسط صفی عليشاه است در بحر رمل (فعلاتن فعلاتن فاعلن مانند مثنوی مولانا) و ترجمه منظوم آقای اميد مجد در بحر متقارب (فعولن فعولن فعولن فعول مانند شاهنامه فردوسی) سروده شده و کل قرآن يک دست شده است. در حالي که سوره های مکی و مدنی قرآن و هر سوره قرآن برای خود از ايقاع خاصی برخوردار است. بنده برای ارائة اين تنوع برای هر سوره بحر خاصی را انتخاب کرده ام که عامل جذابيت ترجمه است.

·        تناسب وزن شعری با آهنگ سوره: تلاش کرده ام بحر انتخابی با آن سوره تناسب داشته باشد. مثلا سوره توحيد با قل هو الله احد بر وزن فاعلاتن فعلن آغاز شده و بنده هم همين بحر را برگزيده ام. ضمن اين که حرف روی در فواصل اين سوره حرف دال است که بنده هم همان را اعمال کرده ام

(نام الله احد                    می دهد ما را مدد)

يا سوره کوثر با حرف روی (راء) و با همان وزن : إنا أعطيناک الکوثر: فعلن فعلن فعلن فعلن: بحر متدارک يا دقّ الناقوس:                             

 (يارا ما داديمت کوثر               برپا به نماز ای پيغمبر)

·        فراوانی ارزش های بلاغی: که به دليل سالها تدريس بلاغت و بديع حاصل شده است. به عنوان نمونه ترجمة سورة غاشية در قالب ذوبحرين آمده و همة ابيات آن در دو دستگاه: رمل و رجز قابل قرائت است: (آن خبر از غاشيه آمد ترا؟)

دستماية کار ادبی بنده در ترجمة منظوم قرآن:

1.     تدريس دروس تفسير قرآن در دو دهه در مقاطع مختلف در دانشگاه اصفهان

2.     تأليف کتاب مقايسه دستگاه های شعر عربی و فارسی به درخواست وزير آموزش و پرورش عمان و انتشار و برگزاری جشن رونمايي آن در مسقط

3.     انتشار کتاب پژواک وحی شامل الفيه ای در 1000 بيت که در تضمين آيات قرآن سروده شده و در سال 84 رتبه نخست جشنواره قرآن و عترت را در سطح کشور کسب کرد.

4.     انتشار ديوان شعر با تقريظ 8 اديب برجستة جهان اسلام از 8 کشور مختلف (1388)

5.     تخصص نظری در گرايش ترجمه عربی به فارسی و تدريس دروس ترجمة کارشناسی ارشد.

6.     تأسيس و مديريت تنها انجمن بين المللی زبان عربی در ايران (www.allesan.org  )

به نام نکوی خدای جهان           که بخشنده است و بسی مهربان1

ستايش فقط درخور ذات اوست     که گردد به گردَش جهان ها روان2
چو بسيار بخشيده رحمان بود        چو همواره بخشد رحيمش بدان3
به روز جزا مالک است آن ملک    که خوبان خوشند و بدان در فغان4
خدايا ترا می پرستيم و بس        کمک از تو خواهيم در عمق جان5
تو ما را هدايت نما راه راست       که بس ره که بي ره بود در نهان6
ره آن کسانی که دادی نعيم          نه مغضوب ها و نه گم گشتگان7

سورة الفاتحة

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (1)

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (2) الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (3) مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ (4) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (5) اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ (6) صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ (7)

به نام خالق جهان خدای گلعذارها                که رحمتش چشاند مِی به کام مِی گسارها

از چه سؤال می کنند؟1 از خبر بزرگ و بس2       آنکه گسست بينشان به اختلاف بارها3

فهم کنند4 و زان سپس فهم کنند عاقبت5            مگر زمين نگشته گاهوار شيرخوارها6

قرار داده ايم ما ز کوه ها چه ميخ ها!7        و از شما چه جفت ها!8 و خوابتان قرارها9

و شام را لباستان10 و روز را معاشتان11         و رويتان ز هفـت آسمان چه بندوبارها12

و مهر تابناک را چو مشعل منوّری13                     و ابر پرفشار را به موسم بهارها14 

که آوريم از دلش ز دانه ها گياه ها15          و باغ های پردرخت و دشت و کشتزارها16

به روز فصل و وعدة لقای ما به نفخ صور17         که می رسيد دسته دسته ها هزارها18

گشوده گردد آسمان که هر طرف بوَد دری19    و کوه ها روان چنان سراب مرغزارها20

و دوزخ است در کمين21 در انتظار ياغيان22  که سرکنند دوره ها در آن پر از فشارها23

در آن نمی چشند آب سرد و شربتی مگر24      از آب جوش و داغ و تلخ شوره زارها25

سزايشان به کارهای زشتشان موافق است26      نبوده اين حساب در گمان هرزه کارها27

دروغ می شمرده اند اين نشانه های ما28         ولی شمرده ايم در کتاب خود شمارها29

کنون چشيد عذاب چون زياده بر عذاب نيست30             به متقين بشارت آن گروه رستگارها31

بشارتي به باغ ها به بوستان تاک ها32             به دختران همطراز و ناب و گلعذارها33

به جام های پر ز مِی به جنّتی که نشنوند34    در آن کلام لغو و کذب و ياوه و هوارها35

چنين بود جزای آن خدای خوش حساب تو36    که ملک اوست اختران که گشته در مدارها

اگرچه رحمتش وزد بر آسمان و بر زمين           کسی ز هيبتش سخن نگويد از هزارها37

فرشتگان و روح چون به صف شوند در بَرَش         مگر به اذن او کسی نگويد از نگارها

وگر کسی دمی زند حديث راست گويد او38     چنين شده است روز حق ميان روزگارها

هرآن که خواهد از شما بسوی حق سفر کند39        که برحذر کنيمتان ز قرب مرگبارها

دمی که هرکه بيند آنچه کرده با دو دست خود    و کافر آرزو کند که بوده چون غبارها40

سورة النبأ

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ (1) عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ (2) الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ (3) كَلَّا سَيَعْلَمُونَ (4) ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ (5) أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا (6) وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا (7) وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا (8) وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا (9) وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا (10) وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا (11) وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا (12) وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا (13) وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجًا (14) لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا (15) وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا (16) إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا (17) يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا (18) وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا (19) وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا (20) إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا (21) لِلطَّاغِينَ مَآَبًا (22) لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا (23) لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا (24) إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا (25) جَزَاءً وِفَاقًا (26) إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا (27) وَكَذَّبُوا بِآَيَاتِنَا كِذَّابًا (28) وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا (29) فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا (30) إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا (31) حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا (32) وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا (33) وَكَأْسًا دِهَاقًا (34) لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا (35) جَزَاءً مِنْ رَبِّكَ عَطَاءً حِسَابًا (36) رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا (37) يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا (38) ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآَبًا (39) إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا (40)

به نام آن خدای خوب و مهربان            از انس او پر است جان انس و جان

به آن فرشتگان که با شکنجه ها               ز تن برون کشند جان کافران1

به آن فرشتگان که با نشاط خود                دمند زندگی به جان مؤمنان2

به دسته ای که هرکجا شناورند                  و هر کدام سوی غايتی روان3

و فرقه ای که پيشتاز هم شوند                 و هريکی به قسمتی است پاسبان4

و دسته ای به رتق و فتق کارها                      در امتثال امر خالق جهان5

قسم که اين جهان بلرزد آن دمی                که نفخ صور بانگ خود زند بدان6

و صور ديگری دمند در پسش7                       که قلب ها از آن فتد به الأمان8

نگاه ها به هر طرف نظاره گر9                       و هر کدام پرسد اين ز ديگران:

مگر دوباره يافتيم زندگی؟10                  مگر نگشت خاک مغز استخوان؟11

سپس به خود دهند پاسخ ای دريغ                که نيست کاروبار ما بجز زيان12

و نشنوند غير يک صدای سخت13             سپس شوند سوی آن طرف دوان14

تو قصّة کليم را شنيده ای؟15                        به وادی مقدس طوی روان؟16

ندا رسيد از خداش کای نبی                            برو به سوی پادشاه مصريان

که از اطاعتم نموده سرکشی17                  بگو که راغبی شوی ز طاهران؟18

نشان دهم ترا ره خدای خود                     که ترسی از مقام آن خدايگان؟19

اگرچه ديد آيت بزرگ حق20         سخن به کذب راند و گشت از عاصيان21

ز حق رميد و دست و پای زد بسی22                سپس فرابخواند پيش کِسوَتان

ندا بداد در صف رجال خود:23                        منم خدای برتر جهانيان24

خدا هم انتقام خود گرفت از او             در اين جهان و آن جهان بسی عيان25

براستی که او شده است عبرتی                 برای هرکه ترسد او ز عمق جان26

شما قوی تريد در سرشت خود؟                      و يا بنای اين بلند آسمان؟27

در ارتفاع سقف و در تعادلش28              به ظلمت شب و جلای روز آن؟29

و يا زمين که بعد از آن کشيده اش30        وز آن بداد آب و سبزه ای کلان؟31

و کوه ها که آفريد استوار32                       به خدمت شما و دام هايتان؟33

چو رويداد برترين رسد ز ره34                     تمام کارشان فتد به يادشان35

برون فتد ز پرده دوزخ آن زمان                به پيش چشم های جمله مردمان36

هر آن که برگزيند اين سرای دون37             به سرکشی بوَد ز خيل ياغيان38

جهنم است آن زمان سرای او39                  ولی کسی که ترسد از خدايگان

و نفس خود نگاه دارد از هوس40                 بوَد سرای او بهشت جاودان41

ترا سؤال می کنند از آن زمان                   که کشتی طبيعت آرَمَد در آن42

ترا چه کار به زمان و ياد آن؟43               جز اين ه اوست منتهای رهروان44

تو هم بدان که نيستت رسالتی               جز اين که برحذر کنی تو خائفان45

چو فجر روز رستخيز سرزند                      و امر حق به هم بپيچد اين جهان

چنين گمان کنند کان سرای دون            نبوده جز شبی و يا که روز آن46

سورة النازعات

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا (1) وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا (2) وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا (3) فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا (4) فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا (5) يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ (6) تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ (7) قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ (8) أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ (9) يَقُولُونَ أَئِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ (10) أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا نَخِرَةً (11) قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ (12) فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ (13) فَإِذَا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ (14) هَلْ أتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى (15) إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى (16) اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى (17) فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى (18) وَأَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى (19) فَأَرَاهُ الْآَيَةَ الْكُبْرَى (20) فَكَذَّبَ وَعَصَى (21) ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَى (22) فَحَشَرَ فَنَادَى (23) فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى (24) فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآَخِرَةِ وَالْأُولَى (25) إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشَى (26) أَأَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ بَنَاهَا (27) رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا (28) وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا (29) وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا (30) أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا (31) وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا (32) مَتَاعًا لَكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ (33) فَإِذَا جَاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى (34) يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ مَا سَعَى (35) وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَى (36) فَأَمَّا مَنْ طَغَى (37) وَآَثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (38) فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى (39) وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى (40) فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى (41) يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا (42) فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْرَاهَا (43) إِلَى رَبِّكَ مُنْتَهَاهَا (44) إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا (45) كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا (46)

جان مهرويان ز نام اوست مست                             نام او ورد زبان حق پرست

چهره در هم بُرد و برگرداند رو1               چون که کوری آمد و نزدش نشست2

تو چه دانی؟ شايد آن کور است پاک3                يا بّرّد نفعی از آن ذکر ألست4

تو چرا با مرد دارا5 خوشتری؟6              خود نه ای مسئول گر عهدش شکست7

يا چرا دوری کنی10 از خائفی9                   کز پی پيوند تو از جای جست؟8

نيست اين رسم مروّت وين سخن          هست پند11 آنکه خود خواهد برست12

در کتابی پاک13 و والا و عزيز14              کان سفيران15 نکو گيرند دست16

مرگ بر انسان! چرا کافر شده است؟!17           از چه او را آفريد؟18 از آب پست

فيض تقدير19 خدا راهش گشود20              تا به قبر اندر شد از دنيا گسست21

چون بخواهد باز او را برکشد22                 اين چنين دادش نشان اين ناز شست

ليک او فرمان حق را برنتافت23                 بايد او بيند غذايش از چه است24

ما فرستاديم آب از آسمان25                  وين زمين بشکافتيمش تا گسست26

دانه27 و زيتون و نخل29 و ميوه ها31    تاک انگوری28 که جايش در خم است

باغ ها30 و نخل ها و مرغزار                      بر شما و هم به حيوانات پست32

چونکه آن فرياد خلق آيد بگوش33         هرکسی از اهل خود خواهد گسست

از برادر34 وز پدر وز مادرش35             وز زن و اولاد36 و خويشان نيز رست

آن زمان هرکس به کار خود فروست37     چهره هايي شادمان39 چالاک38 و چست

چهره هايي نيز پرگرد و غبار40                  خاک ذلّت رويشان خواهد نشست41

اين جماعت کافران فاجرند42                 هيچ کس از کفر خود طرفی نبست

سورة عبس

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

عَبَسَ وَتَوَلَّى (1) أَنْ جَاءَهُ الْأَعْمَى (2) وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى (3) أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرَى (4) أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى (5) فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى (6) وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى (7) وَأَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى (8) وَهُوَ يَخْشَى (9) فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى (10) كَلَّا إِنَّهَا تَذْكِرَةٌ (11) فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ (12) فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ (13) مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ (14) بِأَيْدِي سَفَرَةٍ (15) كِرَامٍ بَرَرَةٍ (16) قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَكْفَرَهُ (17) مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ (18) مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ (19) ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ (20) ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ (21) ثُمَّ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ (22) كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ (23) فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ إِلَى طَعَامِهِ (24) أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاءَ صَبًّا (25) ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا (26) فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حَبًّا (27) وَعِنَبًا وَقَضْبًا (28) وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا (29) وَحَدَائِقَ غُلْبًا (30) وَفَاكِهَةً وَأَبًّا (31) مَتَاعًا لَكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ (32) فَإِذَا جَاءَتِ الصَّاخَّةُ (33) يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ (34) وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ (35) وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ (36) لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ (37) وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُسْفِرَةٌ (38) ضَاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ (39) وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ (40) تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ (41) أُولَئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ (42)

نام پروردگار ما                              رحمت است و چراغ راه

مرگ خورشيد می رسد                     آن زمان می شود سياه1

از کواکب دگر نپرس                              تيره و تار بين راه2

کوه ها ذوب می شوند3                     شتران پخش و سر براه4

وحشيان را هم آورند                               در بر ميز دادگاه5

آب دريا هم از خودش                        گيرد آتش مثال کاه6

هرکس آنجا به همسری7                      خو نمايد به يک نگاه

دخترانی که مرده اند                         زنده در گوره بی پناه8

به چه جرمی چنين شوند                 کشته اين گونه بی گناه؟9

نامه ها باز می شود10                   آسمان کنده چون گياه11

دوزخ آکنده از لهيب12                      جنّت اما قريب راه13

هرکه داند چه کرده است14                  نمدی برده زين کلاه

اينچنين است. پس قسم                       به همه اختران ماه15

که به گردش درآمدند16                       تا شوند عاقبت تباه

و به شب می خورم قسم                  که زمين را کند سياه17

و به صبحی که دم زند                     نفسی می کشد پگاه18

اين کلام از فرشته ای                  ارجمند است و پر ز جاه19

عرشيان از امانتش20                    بس مطيعند و سر به راه21

اين رفيق شما نگشت                         از جنون اندر اشتباه22

ديده است آن فرشته را                        افق روشنش گواه23

گويد از غيب بر شما                       وز خساست نبسته راه24

حرف شيطان نباشد اين                      که شده رانده و تباه25

به کجا می بريد ره؟26                         اين ره آرد به پرتگاه

اين سخن بر جهانيان                           باشد اسباب انتباه27

آن که جز بر صراط راست               ننموده است يک نگاه28

هيچ کس از شما نخواست                 جز که خواهد خدای ماه

آن خدای جهانيان                          که به لطفش برم پناه29

سورة التكوير

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ (1) وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ (2) وَإِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ (3) وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ (4)

وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ (5) وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ (6) وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ (7) وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ (8) بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ (9) وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ (10)

وَإِذَا السَّمَاءُ كُشِطَتْ (11) وَإِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ (12) وَإِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ (13) عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ (14) فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ (15) الْجَوَارِ الْكُنَّسِ (16) وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ (17) وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ (18)

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ (19) ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ (20) مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ (21)

وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ (22) وَلَقَدْ رَآَهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ (23)

وَمَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ (24) وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ (25) فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ (26)

إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ (27)

لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ (28)

وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ (29)

با نام نيک خداوند گلعذار                    آن کو جهان به رحمت او مانده برقرار

آنگه که آسمان گسلد از درون خويش1       درهم شوند کواکب چه بی شمار2

هر سوی جوشد از دل دريا فواره ای3          هر گور می شکافد و آيد تنی نزار4

هرکس بداند آنچه فرستاده دير و زود         کردار خويش بيند و آيد به کارزار5

ای آدمی! چه چيز تو را کرده پرغرور؟        در پيشگاه ربّ کريمت بدين قرار؟6

آن کس که آفريد وجودت به اعتدال         بر پايه های عدل و مساوات ماندگار7

بر هر طريقه و شکلی که خود بخواست      ترکيب کرده جسم و روانت به اقتدار8

اما شما که راست ندانيد دين حق9               هستيد زير سلطة حفّاظ کردگار10

خوبان کاتبی که نويسند کارتان11         دانند آنچه می کنيد به اذن پرستگار12

مردان نيک در آنجا به نعمتند13              اما بدان در آتش دوزخ نزار و زار14

روز جزايشان نتوانند دور شد16                     از آن عذاب و بنالند زار زار15

کی دانی ای رسول که روز جزا چه است؟17 کی دانی از شدايد آن روز پرفشار؟18

روزی که هيچ ندارد کسی به دست           آن روز کار جهان هست دست يار19

سورة الإنفطار

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ (1) وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ (2) وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ (3) وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ (4) عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ (5) يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ (6) الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ (7) فِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ (8) كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ (9) وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ (10) كِرَامًا كَاتِبِينَ (11) يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ (12) إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ (13) وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ (14) يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ الدِّينِ (15) وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَائِبِينَ (16) وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ (17) ثُمَّ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ (18) يَوْمَ لَا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئًا وَالْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ (19)

نام خدا اوّل هر گفتگو                            نام از او خواه و از او کام جو

وای بر آن طايفة کم فروش1                         وای بر آن مردم بی آبرو

گاه ستاندن بستانند پر2                            موقع دادن به کم آرند رو3

هيچ نپنداشته اند عاقبت                              خانة دنيا بشود زير و رو4

جمله بخيزند به روزی بزرگ5                       در بر دادار خلايق فرو6

نيست چنين. بلکه کتاب بدان           گشته به سجّين که پر است از عدو7

آتش سجّين تو چه دانی که چيست؟8         نام کتابی است به ترقيم او9

وای در اين روز بر آن کافران10            گشته به انکار خدا هرزه گو11

ليک نپنداشت جزا را دروغ                      غير گنه کار ستمکارخو12

چون شنود وحی خدا می زند                 تهمت افسانه بر اين گفتگو13

نيست چنين. شد همه زنگار دل        آنچه که کردند ز هر سمت و سو14

نيست چنين. بلکه ز مولايشان                   پشت حجابند و نيارند رو15

آتش دوزخ شده فرجامشان16            اين شده پاداش همان ياوه گو17

نامة خوبان بوَد اندر بهشت18      خود تو چه دانی چه بهشتی است او؟19

نامة مرقوم که شاهد شوند20                  جمع مقرّب به خدای نکو21

زمرة خوبان همه در نعمتند22                 روی ارايک به تماشای او23

در رخشان شادی نعمت عيان24             با مِیِ مختوم که نوشند ازو25

سخت بکوشند در آن راغبان           مُهر وی از مُشک گرفته است بو26

بوده مزاجش ز فراسوی عرش27             بادة خوبان بوَد از آن سبو28

جمع گنه کار بر آن مؤمنان                 طعنه زنند30 از بر و از روبرو29 

بين خود آيند به انگ ضلال32          چون بکنند از سرِ کين گفتگو31

گو که نباشند وکيل اين بَدان33                   بر همه مردان نکوکارخو

در عوض امروز همه مؤمنان      خرّم و خوشحال و خوش و خنده رو34

تا که بخندند به ريش بَدان35               کرده از آن جمع بدان جستجو

نيست جزاشان مگر اعمال زشت          چون که بَدان ريخته اند آبرو36

سورة المطففين

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ (1) الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ (2) وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ (3) أَلَا يَظُنُّ أُولَئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ (4) لِيَوْمٍ عَظِيمٍ (5) يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ (6) كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ (7) وَمَا أَدْرَاكَ مَا سِجِّينٌ (8) كِتَابٌ مَرْقُومٌ (9) وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ (10) الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ (11) وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ (12) إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آَيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ (13) كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (14) كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ (15) ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصَالُو الْجَحِيمِ (16) ثُمَّ يُقَالُ هَذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ (17) كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ (18) وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ (19) كِتَابٌ مَرْقُومٌ (20) يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ (21) إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ (22) عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ (23) تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ (24) يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ (25) خِتَامُهُ مِسْكٌ وَفِي ذَلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ (26) وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ (27) عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ (28) إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آَمَنُوا يَضْحَكُونَ (29) وَإِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ (30) وَإِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ (31) وَإِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَّ هَؤُلَاءِ لَضَالُّونَ (32) وَمَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ (33) فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آَمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ (34) عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ (35) هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ (36)

به نام خالق جهان                                  انيسِ جانِ انس و جان

به ياد آر ای نبی                                  که می شکافد آسمان1

به اذن مالک خودش                               شود محقّق اين نشان2

کشيده می شود بسی                            همين زمين در آن زمان3

و آنچه دارد افکند                             چه در جنين چه در جنان4

به اذن مالک خودش                               شود محقّق اين نشان5

تو ای بشر مسافری                                 به رنج و درد بی گمان

ولی چه باک می رسی                            به آن خدای مهربان6

کسی که دست راستش                         دهندش آن شمارگان7

حساب کار و بار او                               به سادگی شود روان8

بسوی اهل خود شود                               به خرّمی دوان دوان9

وگر دهند نامه را                              ز پشت سر؟ که : الأمان10

ولی غريو الأمان                                    نمی دهد به او امان11

که سوزدش جهنّمی                             که آتشش شود فشان12

اگرچه بين اهل خود                               هميشه بوده شادمان13

بدين گمان که عمر او                               بود بهار بی خزان14

و برنگردد او دگر                                   سوی خدای ذوالعنان

وحال آن که مالکش                          شناسدش ز عمق جان15

چنين مباد! بل قسم                              بر آن غروب آسمان16

قسم به شام و هرچه در                            درون آن بود نهان17

قسم به ماه آسمان                             چو بدر خود کند عيان18

که می شويد در سفر                                   سوار مرکب زمان

به مرکبی طبق طبق                            که سوی ما بود روان19

و هر زمان که خوانده شد                  خدای خوب و مهربان؟20

نمی کنند سجده ای                            چو بشنوند اين بيان21

براستی که کفرشان                          نسب به کذب دادشان22

و علم حق به کفرشان                             بتر بود ز ديگران23

تو مژده ده به مردمان                       عذاب سخت و بی امان24

مگر همان کسان که دل                         به حق سپرده بی گمان

به کار نيک بسته دل                              چه با عمل چه با زبان

بدون هيچ منتی                                   خدا دهد جزايشان25

سورة الإنشقاق

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِذَا السَّمَاءُ انْشَقَّتْ (1)

وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ (2)

وَإِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ (3)

وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ (4)

وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ (5)

يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ (6)

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ (7) فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا (8) وَيَنْقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُورًا (9)

وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ (10)

فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا (11)

وَيَصْلَى سَعِيرًا (12)

إِنَّهُ كَانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُورًا (13)

إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ (14)

بَلَى إِنَّ رَبَّهُ كَانَ بِهِ بَصِيرًا (15)

فَلَا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ (16)

وَاللَّيْلِ وَمَا وَسَقَ (17)

وَالْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ (18)

لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَنْ طَبَقٍ (19)

فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (20)

وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآَنُ لَا يَسْجُدُونَ (21)

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُكَذِّبُونَ (22)

وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ (23)

فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ (24)

إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا

وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ (25)

به نام خالق محمود و معبود                     شهيد و شاهد و مشهود و مسجود

به حقّ آسمان و برج و باروش1               خورم سوگند بر آن روز موعود2

قسم بر آن که ديد و آنچه را ديد3         که فانی گشته اند اصحاب اخدود4

به آتش می کشيدند از سر ظلم                  نشسته6 در کنار آتش و دود5

که بينند آن گروه مؤمنان را                 که در آتش چه سان گردند نابود7

بدون آن که جرمی کرده باشند                   بجز ايمان به آن دادار محمود

عزيزي کاين جهان اندر يد اوست8   که او خود شاهد و گيتی است مشهود9

ميان مؤمنان از مرد و از زن                    هر آن کس فتنه کرد آخر نياسود

ميان آتش دوزخ که سوزد                     همه بنيانشان از تار و از پود10

برای مؤمنان نيک کردار                   بسی باغ است جاری هر طرف رود

همانا اين سعادت بس بزرگ است     که خوبان را کند خرسند و خشنود11

همانا انتقام حق چه سخت است!12           بدا حال کسی کو گشته مردود

خدا آغاز کرده است اين جهان را13         که باز آرد جهان را دير يا زود

غفور و مهربان14 با عرش فاخر15    چو او خواهد، کند بی هيچ کمبود16

چه می دانی ز لشکرهای پيشين؟17           ز فرعون و ثمود کفر آلود؟18

اگر کفّار حق را کذب خوانند19        بوند از خشم حق در راه مسدود20

ا

ز اين قرآن21 درون لوح محفوظ            نگهداری کند مولای معبود22

سورة البروج

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ (1) وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ (2) وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ (3) قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ (4) النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ (5) إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ (6) وَهُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ (7) وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ (8) الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ (9) إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ (10) إِنَّ الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ (11) إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ (12) إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ (13) وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ (14) ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ (15) فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ (16) هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ (17) فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ (18) بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ (19) وَاللَّهُ مِنْ وَرَائِهِمْ مُحِيطٌ (20) بَلْ هُوَ قُرْآَنٌ مَجِيدٌ (21) فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ (22)

با نام ذات کبريا آن خالق فرّخ لقا            آن کس که در دستان او می چرخد اين ارض و سما

بر آسمان سوگند و بر کوبندة آن ای نبی1    دانی تو آن کوبنده را؟2 هست آذرخشی تيزپا3

هر نفس دارد حافظی بايد ببيند آدمی4          کو از چه چيزی خلق شد کاين گونه شد پرمدّعا5

او خلق شد از نطفه ای از مايع جنبنده ای6          کآيد برون از پشت مرد و از ميان سينه ها7

بی شک خدا قادر بود بر بازگشت آدمی8          روزی که اسرار نهان يکباره گردد رونما9

آن دم ندارد آدمی در دست و بازو قوّه ای      يا ياوری کو را کند از درد و از محنت رها10

بر آسمان و بارشش11 هم بر زمين و رويشش12  سوگند کاين گفتار ما هست آخرين حکم قضا13

اين نيست يک شوخی بدان14 چون کار ايشان کيد شد15  من هم کنم کيدی بر آن افسونگران بی نوا16

بگذار و بگذر ای نبی بر کافران ده مهلتی     من خويش دانم چون کنم با اين گروه اشقيا17

سورة الطارق

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ (2) النَّجْمُ الثَّاقِبُ (3) إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ (4) فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ (5) خُلِقَ مِنْ مَاءٍ دَافِقٍ (6) يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ (7) إِنَّهُ عَلَى رَجْعِهِ لَقَادِرٌ (8) يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (9) فَمَا لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَلَا نَاصِرٍ (10) وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الرَّجْعِ (11) وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ (12) إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ (13) وَمَا هُوَ بِالْهَزْلِ (14) إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْدًا (15) وَأَكِيدُ كَيْدًا (16) فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْدًا (17)

اول اين سوره نام خالق دانا                          ماية رحمت بود به پير و به برنا

نام خدا را ببر هماره به تسبيح                        نام فراتر که باشد افضل اسما1

هرچه که او آفريد کرد برابر2                     کرد به اندازه رهنمون همه اشيا3

او که بروياند سبزه را به چمنزار4         زان سپسش خشک کرد و هيزم صحرا5

ما به تو خوانيم وحی را که نگردد                 محو ز ياد تو آن کلام دل آرا6

غير هر آن چيز کو بخواهد و داند           آنچه نهان است و آنچه گشته هويدا7

کار تو آسان کنيم پس بده پندی              گر کسی از پند سود گيرد و سودا8

هرکه بترسد تذکّر تو نيوشد9                   ليک گريزد شقيّ و نشنود آن را10

از همه بيچاره تر هم اوست که سوزد            در وسط شعله های آتش کبرا11

نی بردش مرگ تا بگيردش آرام            نی کند او زندگی در اين همه بلوا12

نام خدا و نماز و تزکية نفس               اين سه بود بود راه رستگاری عقبی13

از چه گزينيد زندگانی دنيا؟14             آخرت است آنکه بوده برتر و پايا15

هم کتب پيش تکيه کرده بر اين امر16  هم صحفی از خليل و حضرت موسی17

سورة الأعلى

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى (1) الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى (2) وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى (3) وَالَّذِي أَخْرَجَ الْمَرْعَى (4) فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى (5) سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنْسَى (6) إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى (7) وَنُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرَى (8) فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرَى (9) سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشَى (10) وَيَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى (11) الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرَى (12) ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحْيَا (13) قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى (14) وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى (15) بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (16) وَالْآَخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى (17) إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (18) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى (19)

ترجمة اين سوره در قالب مشهور به "ذوبحرين" و قابل قرائت در دو بحر رجز و رمل سروده شده است:

بحر رجز: مفتعلن مفتعلن فاعلن مانند: آن که تغيّر نپذيرد تويي

و بحر رمل: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن مانند: بشنو از نی چون حکايت می کند

نام و ی اين بتکده شيدا کند                         جام می اين ميکده پيدا کند

قصّة آن غاشيه آمد ترا؟                         کان همه پوشاند و امضا کند؟1

چهرة برخی شده در ترس غرق2               آن همه رنج اين همه پويا کند3

سوزد ازان آتش بسيار داغ4                     نوشد ازان چشمه که بلوا کند5

نيست دران اغذيه غير از ضريع6                  آن که نه پروار و نه اغنا کند7

چهرة برخی دگر اندر سرور8                   راضی ازان سعي که اينجا کند9

آمده اندر دل باغی بلند10                    راحت ازان ضجّه که غوغا کند11

هست دران چشمة جاری چو رود12                  عشوة آن چشم تو بينا کند

هر سوی آن تخت که باشد بلند13               هر قدح ان منظره گيرا کند14

اين طرف ان تکيه گه چيده بين15          آن طرف ان فرش که دل واکند16

بر شتر ان قوم چرا ننگرند؟                     خلقت آن جلوه به صحرا کند17

يا که بران گسترة آسمان                       چشم چنان نرگس شهلا کند18

يا که بران کوه برافراشته                   چون شده منصوب که برپا کند؟19

ياکه براين خاک که گسترده است20                کور بر اين واقعه بينا کند

پند ده ان مردم بی اطلاع                  پند تو ذکری است که جويا کند21

ای نبی از سيطره پرهيز کن22                سيطره ظلمی است که رسوا کند

وای بر ان کافر برگشته روی23                   آتش افروخته غوغا کند24

عاقبت اين دسته به ما می رسند25               دفتر ما اين گره را واکند26

سورة الغاشية

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ (1) وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ (2) عَامِلَةٌ نَاصِبَةٌ (3) تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً (4) تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آَنِيَةٍ (5) لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ (6) لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ (7) وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاعِمَةٌ (8) لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ (9) فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ (10) لَا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً (11) فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ (12) فِيهَا سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ (13) وَأَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌ (14) وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ (15) وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ (16) أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ (17) وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ (18) وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ (19) وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ (20) فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ (21) لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ (22) إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَكَفَرَ (23) فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ (24) إِنَّ إِلَيْنَا إِيَابَهُمْ (25) ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ (26)

به نام خداوند حلّ و حرم                              که جز او کسی را نگيرم صنم

به فجر1 و به شب های ده گانه نيز2               به آن جفت و آن فرد تنها قسم3

و سوگند بر شب که جاری بود4                     شود عاقلی زين قسم مغتنم؟5

نديدی خدايت چه با عاد کرد؟6                       به زير ستون های باغ ارم؟7

در آن شهر زيبا که مثلش نبود                        ميان همه شهرها بيش و کم8

و يا با ثمودی که می ساختند                      در آن درّه از سنگ خارا هرم9

و فرعونيان را که می کوفتند                     بدان ميخ ها سنگ ها را به هم10

فساد و تباهی در آن شهرها11                     ز طغيانشان شد فزون از رقم12

خدايت به شلاق خشم و عذاب                     بر آنان فروريخت سيل نقم13

که دانند مردم که مولای تو                     بود در کمينگاه خود دم به دم14

شگفتا که انسان چو بيند خداش                        کند آزمونش به مشتی نعم

شود غرّه و گويدت: ربّ من                       مرا کرد از فضل غرق کرم15

ولی چون خدا آزمونی دگر                       نمودش به کمبود رزق و خدم

بنالد که مولا مرا خوار داشت                 که بگرفت دينار و برد آن درم16

شما خود نداريد پاس از يتيم                 که بگرفته در دست زانوی غم17

نه تشويق اصحاب ثروت کنيد                 بر اطعام مسکين به لفظ و قلم18

همه ارث و ميراث را می خوريد19           شده همّتان جمع مال و حشم20

چنين نيست. وقتی که لرزد زمين20              و شورد بر اين حالت محتشم

فرو آيد از عرش امر خدا                 ملايک همه صف به صف منتظم21

در آن روز دوزخ شود آشکار                     بياد آورد هر کسی من کيم

چه سودی به حالش کند ياد او؟22            بجز آن که باشد پريش و دژم

بنالد که ای کاش رهتوشه ای                     فرستاده بودم برای خودم23

نه کس هچو او بيند اين دم عذاب24      نه در بند گردد چو او در سقم25

تو ای روح آرام26 نک بازگرد                    بسوی خدايت بسی محترم

تو خشنود باشی ز مولای خود             خدا از تو خرسند و خشنود هم27

کنون در صف بندگانم در آی28                  وبگذار اندر بهشتم قدم29

سورة الفجر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالْفَجْرِ (1) وَلَيَالٍ عَشْرٍ (2) وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ (3) وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ (4) هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ (5) أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ (6) إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ (7) الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ (8) وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ (9) وَفِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتَادِ (10) الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلَادِ (11) فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ (12) فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ (13) إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ (14) فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ (15) وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ (16) كَلَّا بَل لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ (17) وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ (18) وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلًا لَمًّا (19) وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا (20) كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا (21) وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا (22) وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى (23) يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي (24) فَيَوْمَئِذٍ لَا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ (25) وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ (26) يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ (27) ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً (28) فَادْخُلِي فِي عِبَادِي (29) وَادْخُلِي جَنَّتِي (30)

به نوای نام آن خالق مهربان و دانا                    که به جلوه ای ز مهرش همه عالم است پيدا

نه قسم خورم به شهری1 که تو در ميان آنی2            به پدر قسم وَ فرزند که آردش به دنيا3

گل آدمی سرشتيم به رنج و درد و زحمت4         چه گمان کند قوی تر نبود از او به غوغا؟5

گله می کند که مالی بسيار خرج کردم6        چه گمان کند نديده است کسی ورا در اين جا؟7

مگر اين زبان نداديمش و اين لبان9 و چشمان؟8     وهدايتش نموديم دو راه زشت و زيبا؟10

ز چه روی تن نداده است به کوره راه سختی؟11 تو چه دانی آن چه راهی است؟ چه سخت و جسم فرسا12

ره باز کردن بند اسارت از اسيران13                       ره دادن غذايي گه قحطی غم افزا14

به يتيم دردمندی به ميان جمع خويشان15                 به گدای مستمندی ز غبار فقر ميرا16

به چنين خصال نيکو سزد آدمی که باشد                      ز گروه مؤمناني به ره خدا شکيبا

که به يکدگر نمايند سفارش فراوان                    که به صبر و مهرباني بزنند دل به دريا17

به حق اين گروه هستند گروه راست راهان18       نه گروه چپ گرايان که شوند جمله رسوا

به نشانه های خالق همگی شدند کافر19                    نبرند ره بسويي برِ آتش شرر زا20

سورة البلد

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

لَا أُقْسِمُ بِهَذَا الْبَلَدِ (1) وَأَنْتَ حِلٌّ بِهَذَا الْبَلَدِ (2) وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ (3) لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي كَبَدٍ (4) أَيَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ (5) يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُبَدًا (6) أَيَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ (7) أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ (8) وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ (9) وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ (10) فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ (11) وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ (12) فَكُّ رَقَبَةٍ (13) أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ (14) يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ (15) أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ (16) ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آَمَنُوا وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ (17) أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ (18) وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآَيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ (19) عَلَيْهِمْ نَارٌ مُؤْصَدَةٌ (20)

به نام او که نامش خوشتر آيد                             ز مهرش مهر و ماه و اختر آيد

به خورشيد و به تابش هاش سوگند1                     و بر ماهی که دنبالش برآيد2

و بر روزی که نورش را فروزد3                      و بر شب چون ورا پوششگر آيد4

قسم بر آسمان و آن که آن را                                بلند افراشتش تا برتر آيد5

قسم بر اين زمين و آن که آن را                         بگستردش که ما را بستر آيد6

قسم بر نفس و بر آن کس که آن را                       برابر ساختش تا سرور آيد7

بدان الهام کرد از زشت و زيبا                     که خود خواهد به هر راهی درآيد8

رسد بر رستگاری هرکه آن را9                              بپيرايد که او را گوهر آيد

چشد طعم زيانکاری هر آن کس                     بدان افزايد آن کو اخگر آيد10

ثمود از سرکشی تکذيب کردند11                          ندانستند عذابی ديگر آيد

شقی تر فرد آن قوم ستمکار                              بپا شد تا بر آنان مهتر آيد12

نبی گفتا که اين اشتر خدايي است                دهيد آبش که خير افزون تر آيد13

به تکذيب نبی آنان شتر را                             پی اش کردند تا عمرش سرآيد

خدا هم زين گنه کوبيد آن شهر                  که چون خاک زمينش کهتر آيد14

از اين پايان نا فرجام حق را                          نبد باکی که از خشمش برآيد15

سورة الشمس

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا (1)

وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا (2)

وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا (3)

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا (4)

وَالسَّمَاءِ وَمَا بَنَاهَا (5)

وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا (6)

وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا (7)

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا (8) قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا (9) وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا (10) كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَاهَا (11)

إِذِ انْبَعَثَ أَشْقَاهَا (12) فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَسُقْيَاهَا (13) فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا (14) وَلَا يَخَافُ عُقْبَاهَا (15)

نام خدا جان را چراغانی کند                         با رحمتش در دل دَر افشانی کند

سوگند هم بر شب که پوشاند زمين1              هم روز کان را جمله نورانی کند2

هم بر نری کو آفريد و ماده ای3                   هرکس به نوعی خودنمايانی کند4

آن کس که با تقوای خود افراد را               بر خوان لطف خويش مهمانی کند5

وانگه به نيکی مهر تصديقش زند6                   الطاف ما سختيش آسانی کند7

اما کسی کو خويش را داند غنی                   وز بخل مال خويش زندانی کند8

وانگه به نيکی مهر تکذيبش زند9                    ترفند ما آسانی اش فانی کند10

بيچاره مالش کی به دادش می رسد           چون مرگ او را ذبح و قربانی کند11

بر ماست تا رهبر شويم افراد را12              جز ما چه کس اين کارگردانی کند؟

آغاز و انجام جهان با ما بود13            جز ما چه کس اين صحنه چرخانی کند؟

من بر حذر کردم شما را زآتشی                 کو طعمه را از خشم بريانی کند14

اما نسوزاند جز آن بدبخت تر15                کو با دروغش روی گردانی کند16

وآن متقی تر می گريزد زان شرر17             کو با زکات آن کار قرآنی کند18

بي هيچ دِينی کز کسی بر او بود                 بخشد که تا آن کار انسانی کند19

تنها برای آن خدای برترين20               راضی شود چون کار رحمانی کند21

سورة الليل

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى (1) وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى (2) وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى (3) إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى (4) فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى (5) وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى (6) فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى (7) وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى (8) وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى (9) فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى (10) وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى (11) إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى (12) وَإِنَّ لَنَا لَلْآَخِرَةَ وَالْأُولَى (13) فَأَنْذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى (14) لَا يَصْلَاهَا إِلَّا الْأَشْقَى (15) الَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّى (16) وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى (17) الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّى (18) وَمَا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزَى (19) إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَى (20) وَلَسَوْفَ يَرْضَى (21)

با نام خدا که نام او گشته به کام                   اين رحمت او ست رحمتش گشته تمام

سوگند به ظهر1 و نور تابندة آن                       سوگند به شب دمی که گيرد آرام2

زنهار خدای تو نه ترکت کرده است                نی خشم گرفته است و گويد دشنام3

پايان جهان از اولش نيک تر است                   نفع تو در آن است که گيری فرجام4

آن قدر خدا دهد ترا نعمت خويش               تا آن که دهی رضا و گردی خوشکام5

يادت نرود يتيم بودی و نزار                             تا آن که خدا پناه دادت به سلام6

يادت نرود که راه گم کرده بدی                        او داد نشان رهت که يابی انجام7

يادت نرود که بوده ای عائله مند                          تا آن که بکرد بی نيازت ز انام8

زنهار که با قهر نغرّی به يتيم9                       وز خويش نرانی تو گدايي به حرام10

رو در عوض از نعمت حقّ گو سخنی11              زيبد که بر اين نمط دهی زيب کلام

سورة الضحى

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالضُّحَى (1) وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى (2) مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى (3) وَلَلْآَخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولَى (4) وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى (5) أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآَوَى (6) وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى (7) وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى (8) فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ (9) وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ (10) وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ (11)

با نام نيك نيّر نورانی                             کز رحمتش جهان شده رحمانی

آيا دل نزار تو نگشوديم؟1                                تا بينی آن لطايف پنهانی

آن بار را كه پشت تو را بشكست3                       برداشتيم2 تا چشي آساني

برديم نام نيک ترا بالا4                          در عرش و فرش و سفلی و علوانی

آسانيت نصيب نگردد جز                          با كار سخت و همّت روحاني5

خواهي اگر رسيد به آسانی                            بايد كه تن به كار برنجاني6

هر دم ز كار پيش شدي فارغ                         كاري دگر نما كه نه واماني7

رغبت نما به مالک و مولايت8                      اين رغبت است رحمت ربّاني

سورة الشرح

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (1) وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ (2) الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ (3) وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ (4) فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (5) إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (6) فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ (7) وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ (8)

نام آن معبود يکتای عليم                            هم به رحمان جلوه کرد و هم رحيم

هم بر آن انجير و بر زيتون قسم1                         هم به کوه طور سينای عظيم2

زان سپس سوگند بر شهر امين                                در پناه امن آن حيّ قديم3

کآدمی را آفريديم اين چنين:                                بهترين خلق خداوند قويم4

ليکن او را بازگردانيده ايم                             در صف پايين ترين حدّ جحيم5

غير از آنانی که باور کرده حقّ                         گشته در هر کار خيرافزا سهيم

مزد بی منّت بود پاداششان                                  بهترين مزد خداوند کريم6

پس چرا دين را بپنداری دروغ                   بعد از اين حجّت که ما برگفته ايم7

در ميان داوران آيا نبد                                   بهترين حاکم دامند حکيم؟8

سورة التين

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ (1) وَطُورِ سِينِينَ (2) وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ (3) لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ (4) ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ (5) إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ (6) فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ (7) أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ (8)

به نام او که گل است و جهان برش هامون             به عطر او شده هامون به رنگ او گلگون

بخوان به نام خدايت که ره به خلق گشود1             سرشت پيکر انسان ز لخته ای از خون2

بخوان که ربّ تو سرکردة کريمان است3               همو که با قلم آموخت4 رازهای دورن

هرآنچه آدمی از آن نداشت آگاهی                 به لطف خويش بياموخت5 از درون و برون

چه شد که آدمی آنگه که ثروتی يابد7                   کند به سرکشی آغاز و بشکند قانون6

بسوی خالقت اين کائنات برگردند8                     بشارتی است که باشد مبارک و ميمون

تو ديدی آن که کند نهی بندة ما را9                بدين گناه که بر حقّ نمود سجده فزون10

مگر نبود که آن بنده در هدايت خلق11                   نمود امر به پرهيز از گناه و فسون12

تو ديدی آن که به تکذيب روی خود گرداند13         خبر نداشت خدا بيند عالم مادون14

هلا که گر نکشد دست می زنيمش چنگ             بر آن جبين15 خطاکار کاذب16 مغبون

رود بسيج کند باشگاه يارانش17                           که ما دهيم ندا بر رجال آتشگون18

مباد ای نبی از اين بشر بری فرمان                       نمای سجده و نزديک شو به ما افزون19

(سجدة واجب)

سورة العلق

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (5) كَلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَيَطْغَى (6) أَنْ رَآَهُ اسْتَغْنَى (7) إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى (8) أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى (9) عَبْدًا إِذَا صَلَّى (10) أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى الْهُدَى (11) أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى (12) أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى (13) أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى (14) كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعَنْ بِالنَّاصِيَةِ (15) نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ (16) فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ (17) سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ (18) كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ (19)

با نواي نام آن خلاق دهر                           آن كه مهرش درنوردد برّ و بحر

در شب قدرش فرود آورده ايم1                 تو چه داني قدر آن باشد چقدر؟2

برتر است اين شب ز هشتاد و سه سال3            چون ملائك نورتابندش چو بدر

اذن حق گيرند و با روح آمدند                  تا كنند آن كو خدا كرده است امر4

مي دهندت م‍‍‍ژده كاين شب شد سلام           با سلام آن را سحر كن تا به فجر5

سورة القدر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ (2) لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ (3) تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ (4) سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ (5)

به نام خداوند فرّخ لقا                              که مهرش فزون است و بی انتها

در آغاز کفّار اهل کتاب                                 نبودند از قوم مشرک جدا

که تا آمد اين قوم را آيتی1                             رسولی فرستاده ای از خدا

بر آن قوم می خواند اوراق پاک2               که در آن کتب بود بس پر بها3

تفرّق نجستند اهل کتاب                             مگر بعد از آن آيت پر جلا4

نيامد بر اين قوم فرمان مگر                         که حق را پرستند پاک از ريا

که دين را به اخلاص برپا کنند                             نمازی گزارند بهر ثنا

دهند از بر مال هاشان زکات                  که اين است دين درست و روا5

چه اهل کتابی که کافر شدند                چه آن مشرکان می دهيم اين سزا

که سوزند در دوزخی جاودان                     که هستند بدتر ز هر ماسوا6

ولی در برابر صف مؤمنان                             که آرند هرکار نيکو بجا

ميان تمام خلايق بوند                               به حق برترين آيت کبريا7

جزاشان بود نزد مولايشان                           بهشت برين در دل آن سرا

به عيشند در پای آن رودها                  که جاری است دائم در آن باغها

هم از دست ايشان خدا راضی است              هم ايشان بدادند برحق رضا

به خشيت خدا اين چنين داده مزد            که با خشيت حق سزد اين جزا8

سورة البينة

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ (1) رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2) فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3) وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ (4) وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ (5) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ (6) إِنَّ الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ (7) جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ (8)

به نامی که دل ها شدش جان نثار                      که دل گشته در دام مهرش شکار

قسم بر ستوران چابک سوار                             که له له زنند از نفس بی شمار1

جهد زير سم هايشان آتشی3                             چو تازند در چاشتگه بی قرار2

بگيرند در بين خود خصم را5                               ميان خروشی ز گرد و غبار4

همانا که انسان بوَد ناسپاس6                                  نيارد بجا شکر آن کردگار

گواهی دهد خود بدين کفر خويش7                       به سودای دنيا بوَد ماندگار8

مگر او نداند که هنگام حشر                             که زين جا بدانجا نمايد گذار9

همه راز دل ها شود بر ملا10                             خدا داند آن کو نمايند کار11

سورة الزلزلة

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا (1) وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا (2) وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا (3) يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا (4) بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا (5) يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ (6) فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ (7) وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ (8)

با نام او که نهان است و هم عيان                           بنموده رخ به زمين و بر آسمان

کوبنده ای که جهان را به هم زند1                          کوبد بساط هياهوی قلدران2

کی دانی آذرکوبنده راکه چيست؟3                   چون کوبدآدمی ازکف دهدعنان

مردم چو مورو ملخ پخش می شوند4                کوه است پشم پراکنده بی گمان5

از مردم آنکه به وزنش فزون بوَد6                   راضی به زندگی اش باد وجاودان7

وان کو تهی بوَد و کم به وزن خويش8                  در پرتگه بوَدَش عاقبت مکان9

آن پرتگه توچه دانی که چون بوَد؟10             آن آتشی است گدازان و بی امان11

سورة العاديات

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا (1) فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا (2) فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا (3) فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا (4) فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا (5) إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ (6) وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيدٌ (7) وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ (8) أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ (9) وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ (10) إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ (11)

به نامش که با مهر ديرين خويش                     جهان را بزيبد به آذين خويش

چو لرزد زمين لرزشی بس شگفت1              تهی گردد از بار سنگين خويش2

و انسان بگويد ورا چون شده است؟3             کنون گويد اخبار پيشين خويش4

زبان زمين بازگردد که حق                         به وحيش نمايد فرامين خويش5

در اين روز مردم رها می شوند                        همه ناظر کار پيشين خويش6

هر آنکس کند ذره ای خوب7 و بد                   ببيند ورا مهر کابين خويش8

سورة القارعة

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

الْقَارِعَةُ (1) مَا الْقَارِعَةُ (2) وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ (3) يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ (4) وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ (5) فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ (6) فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ (7) وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ (8) فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ (9) وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ (10) نَارٌ حَامِيَةٌ (11)

 به نام خدای عليم و حکيم                        که اينجاست رحمان و آنجا رحيم

تکاثر شما را چه سرگرم کرد!1                          که رفتيد سوی قبور رميم2

و زنهار خواهيد دانست راست3                     که خواهيد دانست آن را قويم4

و زنهار چون گر به علم اليقين5                              بدانيد بينيد نار جحيم6

پس آن را به عين اليقين بنگريد7                      در آن روز پرسندتان از نعيم8

سورة التكاثر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ (1) حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ (2) كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ (3) ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ (4) كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ (5) لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ (6) ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ (7) ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ (8)

با نام خدای خالق باری                          آن يار که رحمتش بود ساری

سوگند به عصر1 کآدميزادان                      هستند هماره در زيانکاری2

جز آن گروندگان که کار درست                 دائم بود از وجودشان جاری

هم داده به يکدگر سفارش حق                   هم مژدة صبر در گرفتاری3

سورة العصر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَالْعَصْرِ (1) إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ (2) إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ (3)

نام آن حیّ کو نخواهد هيچ مرد                       جز به نامش دل به کس نتوان سپرد

وای بر هر عيب جوی هرزه گو1                     آن که مالی جمع کرد و می شمرد2

او گمان می کرد مال خويش را                           تا ابد خواهد برای خويش برد3

نيست اين سان! بل تنور آتشی                        پيکرش را جمله خواهد کرد خرد4

تو چه دانی کان تنور داغ چيست؟5                   آن که خواهدطعمه رابلعيدوخورد

آتش حقّ است6 کز دلها دمد7                              طاقت آن را ندارد هيچ گرد

چون فروزد در ستون های بلند9                           راه ها را بندد و خواهد فشرد8

سورة الهمزة

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ (1) الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ (2) يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ (3) كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ (4) وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ (5) نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ (6) الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ (7) إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ (8) فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ (9)

با نام دلنواز خداوند نازنين                             بخشنده و رحيم و دلارام و برترين

آيا نديده اي كه خداپيش ازين چه كرد            با لشكري به همره پيلان سهمگين؟1

آيا نكرد حقّه ايشان چو نقش آب2                  بر جانشان فكند زمرغان خشمگين3

سجّيلِ سنگ بود كه باريدسويشان4                  گشتندچون علف خورده بر زمين5

سورة الفيل

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ (1) أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ (2) وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ (3) تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ (4) فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ (5)

به نام نامي حق جان جانان                            به رحمان و رحيم آن حيّ سبحان

اگر خواهد قريش الفت بگيرد1                           به تابستان و در فصل زمستان2

خداي كعبه را بايد پرستند3                               كه آنان را رهاند از شرّ شيطان

هم ايشان را به فضل خود غذا داد                      هم آنان را چشاند آرامش جان4

سورة قريش

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ (1) إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ (2) فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ (3) الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ (4)

به نام خالق يكتاي سبحان                       در آن درگه رحيم اين خطه رحمان

همي ديدي كسي را كو ندارد                        به روز رستخيز و حشر ايمان؟1

همان کس کو يتيمان را براند2                           نسوزاند دلی بر بي نوايان3

دو صد نفرين بر آنان كو گذارند4                    نماز اما سراسر سهو و نسيان5

رياکارند6 و می بندند از شرّ                              عليه مستمندان راه احسان7

سورة الماعون

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ (1) فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ (2) وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ (3) فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ (4) الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ (5) الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ (6) وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ (7)

با نام معبود سرور                                    از مهرش نورانی اختر

يارا ما داديمت کوثر1                               برپا به نماز ای پيغمبر

وانگه شتری قربانی کن2                    تو می مانی و خصمت ابتر3

سورة الكوثر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ (1) فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ (2) إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ (3)

به شكرانه عشق شيرين خويش                           برم نام دلدار نوشين خويش

بگو اي پيمبر كه اي كافران1                        نخواهم فرهشت آيين خويش2

نه معبود من را پرستنده ايد3                   نه من گردم از كيش پيشين خويش4

نه معبود من را پرستنده ايد5                      شما دينتان را و من دين خويش6

سورة الكافرون

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ (1) لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ (2) وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ (3) وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ (4) وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ (5) لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ (6)

با نام نازنين خداوند عالمين                            هم آسمان نموده تمنّاش و هم زمين

چون سررسد كمك حقّ وبانگ فتح1           بيني كه دسته دسته درآيند سوي دين2

تسبيح وحمد وخواهش بخشش گره گشاست              او نيز توبه را بپذيرد زنادمين3

سورة النصر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ (1) وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا (2) فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا (3)

با نام او كه شود جان نثار او                       گشته است عالمي زمحبت شكار او

دستان بولهب چو گلويش بريده باد1               او را ثمر نداد نه مال و نه كار او2

زود است كز زبانه آتش شود كباب3        با همسرش كه گشته خس وخاربار او4

برگردنش فتاده طنابي ز ليف نخل5                    كآخر ببرّد آن نفس مرگبار او

سورة المسد

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ (1) مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ (2) سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ (3) وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (4) فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ (5)

نام الله احد                                   می دهد ما را مدد

گو به آنان او خداست                  نيست در ذاتش عدد1

بی نياز است و بسيط               زين سبب هست او صمد2

هم ندارد والدی                              هم ندارد او ولد3

از ازل همتا نداشت                            هم ندارد تا ابد4

سورة الإخلاص

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ (1) اللَّهُ الصَّمَدُ (2) لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ (3) وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ (4)

به نام خداوند زيبا و ماه                          که مهرش بباريد بر مهر و ماه

بگو می سپارم خودم را به حق                   به رب فلق مالک چاشتگاه1

ز شرّ هرآن چيز کو آفريد2                   ز تاريکی شب که بگرفت راه3

ز شرّ زنانی که دائم دمند                          درون گره ها به قصد گناه4

ز شرّ حسودی که رشک آورد5              که رشکش کند روح او را تباه

سورة الفلق